|
Wat is rhinopneumonie?
Rhinopneumonie is een virusziekte bij het paard,
die drie verschijningsvormen kent:
* verkoudheidsvorm
* abortus-vorm (besmettelijk verwerpen)
* neurologische-vorm
De verkoudheidsvorm komt zeer regelmatig voor, vooral bij jonge paarden.
Deze vorm veroorzaakt koorts en soms een snotneus, hoesten en/of dikke
benen.
De abortus-vorm komt regelmatig voor bij merries en veroorzaakt abortus of
zeer zwak geboren veulens die vaak sterven. De neurologische-vorm komt
slechts incidenteel voor en veroorzaakt verschijnselen van het zenuwstelsel.
Dit begint meestal met een wat slappe staart en ataxie ('lopen als een
dronkeman'). Eventueel kunnen ernstiger verlammingsverschijnselen optreden.
Meestal zijn alleen de achterbenen aangetast, maar in de ernstigste gevallen
kunnen ook de voorbenen meedoen.
Alle paarden in Nederland komen regelmatig met het rhinopneumonie-virus in
contact. Het is helaas niet bekend waarom een bedrijf soms getroffen wordt
door abortussen of verlammingsproblemen.
Behandeling
Voor rhinopneumonie is geen specifieke therapie voorhanden. In het geval van
de verkoudheidsvorm is dat geen probleem omdat de paarden doorgaans snel
herstellen, net zoals de mens in het geval van een verkoudheid. De
abortus-vorm veroorzaakt de dood van de vrucht of van het ernstig ziek
geboren veulen, maar geeft geen echte ziekteverschijnselen bij de merrie.
Voor het veulen is behandeling niet mogelijk en voor de merrie meestal niet
nodig.
In het geval van de neurologische-vorm is er geen echte therapie, maar
paarden met de neurologische-vorm hebben wel intensieve verpleging nodig.
Met een goede verzorging kunnen deze paarden gedeeltelijk of volledig
herstellen.
De belangrijkste punten van de verzorging/behandeling zijn:
* voorkomen dat het paard, als hij zich niet meer staande kan houden, in
paniek raakt en gaat
liggen 'vechten' en zichzelf ernstig beschadigt;
* voorkomen dat de blaas overrekt wordt. De zenuwaandoening van de
achterhand begint met een
gedeeltelijke blaasverlamming en dit heeft o.a.
tot gevolg dat het paard geen plasdrang meer
heeft. Het is dus van belang zonodig de blaas te catheteriseren (de dierenarts brengt dan via de
vagina
of via de penis een slangetje in de blaas waardoor de urine kan afvloeien);
* zorgen dat het paard voldoende vocht en voedsel binnen krijgt.
Preventie
In hoeverre het mogelijk is paarden preventief te beschermen tegen
rhinopneumonie hangt af van de vorm. Een vaccinatie tegen de
verkoudheidsvorm is redelijk betrouwbaar, maar moet tenminste tweemaal per
jaar worden gegeven. Een vaccinatie tegen de abortusvorm is veel minder
betrouwbaar en dient tenminste vier maal per jaar te worden gegeven. Ondanks
vaccineren kunnen er op een bedrijf toch merries aborteren. De vaccinatie
biedt dus geen volledige bescherming tegen abortus. Tegen de neurologische
vorm van rhinopneumonie is vaccineren waarschijnlijk niet effectief. Wel kan
vaccineren van een gehele stal het rondgaan van het virus verminderen. In
het geval dat er al een besmetting aanwezig is, is vaccineren sterk af te
raden.
Verspreiding
De verspreiding van het rhinopneumonie-virus (ook wel equine herpesvirus
genaamd) vindt voornamelijk plaats door direct contact tussen paarden of
door samen stallen in één ruimte. In principe kan het virus ook door de mens
via kleren en handen worden overgedragen als deze van het ene naar het
andere paard gaat. Door goed douchen en schone kleren en schoenen kan deze
vorm van overbrengen worden uitgesloten.
Het passeren van paarden op straat of in het bos is dus geen mogelijke bron
van besmetting als direct contact wordt voorkomen. Een bedrijf dat een
(mogelijk) probleem heeft doorgemaakt, dient drie weken na de laatste
koortsaanval contacten met andere paarden te vermijden.
Wedstrijden
De besmettingskans van een paard dat een buitenwedstrijd bezoekt, tussen de
activiteiten door op de eigen veewagen of trailer blijft staan en niet in
direct contact komt met andere paarden, wordt uiterst gering geacht. Veel
paarden dicht bij elkaar bij een binnenwedstrijd verhoogt het risico op
infectie omdat het virus zich ook over korte afstand via de lucht kan
verspreiden in kleine ruimtes. Het stallen van een paard bij vreemde paarden
brengt relatief het grootste risico met zich mee.
Stress (vervoer, wedstrijden etc.) doet bij besmette paarden de kans op
neurologische symptomen waarschijnlijk toenemen. Het is daarom
aanbevelenswaardig paarden eenmaal daags te temperaturen en bij een
koortspiek stress en echte inspanning enkele weken zoveel mogelijk te
vermijden.
Onderzoek
Een goed overzicht van het voorkomen van de neurologische-vorm van
rhinopneumonie in Nederland is niet mogelijk omdat veel eigenaren van
maneges of andere paardenbedrijven niet openlijk uitkomen voor eventuele
problemen en paarden met verlammingsverschijnselen direct opruimen. Een
bedrijf dat openlijk uitkomt voor de problemen, de paarden probeert te
behandelen en onderzoek toelaat, draagt er aan bij meer over de aandoening
te leren en in de toekomst misschien zelfs te kunnen voorkomen. Eigenaren
van paarden dienen zich te realiseren dat de neurologische-vorm van
rhinopneumonie zich overal in Nederland kan voordoen en dat alleen openheid
en voldoende kennis van zaken het probleem kunnen beperken.
dr. M.M. Sloet van Oldruitenborgh-Oosterbaan,
Inwendige Ziekten Paard
(bron: www.vet.uu.nl/viavet)
|
